4 - به خود اختصاص دادن قدرت حاكم منافع دولت را و انفاق آنها براى اميال و منافع خاصهء خودشان . 5 - انحراف خلافت اسلامى از مفاهيم خيرخواهانهء آن به حكومتى خشن كه توجهى به اهداف امت نداشته است . نيكان و مصلحان مناطق مختلف بر آن شدند كه هيأتهايى را به مدينه بفرستند تا از اوضاع خليفه و حالتهاى وى مطلع شوند . ( 1 ) پيام ديگرى به مرزداران جبههء مخالف ، پيام ديگرى براى كسانى از صحابه فرستادند كه در مرزها مستقر بودند و از آنها خواستند تا براى سرنگونى نظام حاكم به مدينه بيايند ، نصّ آن پيام چنين است : « همانا شما براى جهاد در راه خداوند عز و جل خارج شده و طالب دين محمد صلّى اللّه عليه و آله هستيد در حالى كه دين محمد را خليفه‌تان تباه كرده است ، پس آن را به پاى داريد . . . » « 1 » . اين پيام ، دلها را به آتش كشيد و جانها را از خشم و غضب بر عثمان به جوش و خروش آورد . ( 2 ) هيأتهاى مناطق مختلف مردم سرزمينهاى اسلامى به نداى صحابه پاسخ مثبت دادند و هيأتهاى

--> ( 1 ) طبرى ، تاريخ 4 / 367 ، كامل 3 / 168 .